على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3771
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
پرست . نمير ( namir ) ا . ع . آب پاكيزه و بسيار و روشن و ساده شيرين باشد و يا نباشد . و حسب خالص و پاك از آلايش . نمير ( nomayr ) ا . ع . پدر قبيلهاى از تازيان . نميرا ( namir ) ا . پ . شرح و بيان و تفسير . نميص ( namis ) ص . ع . موى بركنده . نميص ( namis ) ا . ع . علفى كه ستور با دهن كنده باشد . و گياهى كه پس از خوردن ستور دوباره سبز گردد . نميقه ( namiqe ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مكتوب و رساله و نامه . نميلة ( namilat ) ا . ع . سخن چينى . نميمة ( namimat ) ا . ع . سخن چينى . و آواز تركش . و آواز كتابت . و آواز كلام نرم و سخن آهسته . ج : نمائم . نميمه ( namime ) ا . پ . مأخوذ از تازى - سرگوشى و سخن آهسته و غيبت و بهتان . نميمهكار ( namime - k r ) ا . پ . آنكه غيبت مىكند و افترا مىزند و خوشآمد مىگويد . نميمى ( namimi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - افترا و غيبت و خوشآمد و ريشخند . نن ( non ) ا . ع . حرف نون . نن ( nann ) و ( nenn ) ا . ع . موى سست و شعر ضعيف . نندرخورد ( nandar - xord ) ا . پ . واو معدوله - نالايق و ناسزاوار . ننگ ( nang ) ا . پ . بلغت زند و پازند : ماكيان و مرغ خانگى . ننگ ( nang ) ا . پ . آبرو و حرمت و عزت و اعتبار و نيكنامى . و بدنامى و بىآبرويى و رسوايى و عيب و عار و شرم و فرومايگى و فضاحت و زشتى . و جنك و جدال . و خنثى و مخنث . و ننگ داشتن : شرم داشتن . و خجل و شرمنده بودن و خوار و حقير بودن . و حفظ ناموس و ننگ كردن : حفظ كردن آبرو و حرمت و نيكنامى را . و بىناموس و ننگ : بىآبرو و بىاعتبار . ننگسار ( nang - s r ) ا . پ . مسخ و در آمدن از صورتى به صورت ديگر كه بدتر و قبيحتر از صورت اول باشد . ننگنامه ( nang - n me ) ا . پ . جنكنامه . و نظم و نثرى كه بطريق هجو و عيبجويى و بدگويى نوشته شده باشد . ننگين ( nangin ) ص . پ . عيبدار و معيوب و زشت . ننگين نمد ( nangin - namad ) ا . پ . بالاپوش زشت و بد تركيب . ننم ( nanam ) پ . مخفف ننهام يعنى مادر من . ننه ( nane ) ا . پ . مادر . و ننه جان : مادرجان و كلمهاى كه مادر هنگام مهربانى به فرزند خود مىگويد . ننهيدن ( nanhidan ) ف م . پ . پوشيدن و پنهان كردن و نهفتن . ننهاده ( naneh de ) ص . پ . گذاشته نشده و برقرار نكرده . نو ( nav ) واو ملفوظ . پ . ح م . نويدن . ا . ناله و زارى و جنبش و لرز . نو ( nav ) ا . پ . واو ملفوظ - شجاع و دلير و پهلوان . و نام نوايى از موسيقى . نو ( nav ) واو ملفوظ و ( nov ) و ( no ) واو مجهول و ( nu ) ص . پ . تر و تازه و تهدرز و جديد . و نوباوه : شراب تازه . و نوبهار : فصل بهار . و حنا نو كردن : تازه با حنا خضاب كردن . و قبا نو كردن : بالاپوش تازه پوشيدن . و ماه نو كردن : رؤيت هلال نمودن . نوء ( nav ' ) ا . ع . سقوط ستارهء يكى از منازل بيست و هشتگانه و طلوع رقيب آن از مشرق . ج : انواء و نو آن ، و تازيان همچو گمان مىكردند كه هرگاه ستارهاى از منزلى ساقط شود و ستارهء ديگر در مقابل آن طلوع كند ناچار باران و باد و گرما و يا سرما خواهد آمد و مىگفتند : مطر نابنوء كذا : يعنى در نوء فلان منزل از منازل بيست و هشتگانه باران آمد . و نيز نوء : باران . و عطا و دهش . و طلوع . نوء ( nav ' ) م . ع . ناء نوء و تنواء ( از باب نصر ) : برخاست بكوشش و مشقت تمام . و ناء بالحمل : برخاست با آن بار بگرانى . و ناء به الحمل : سنگينى كرد به آن آن بار و مايل گردانيد آن را . قوله تعالى : ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ . و ناء فلان : افتاد فلان از گرانبارى . و ناء النجم نوء : فرو رفت آن ستاره به مغرب و برآمد رقيب آن بمشرق . و ناء فلان : دور شد فلان . نوا ( nav ) ا . پ . پيشكش و مبلغى پول نقد كه در نزد پادشاهى فرستد تا از تاخت و تاز و غارت آن پادشاه ايمن باشند . و بزرگترين و بهترين هر چيزى . و شتالنك . و رقص و برجستگى و فروجستگى و جست و خيز . و نامى از نامهاى مغولان . و نام آتشپرستى . و نغمه و سرود و آهنك و آواز . و نالهخواه از انسان باشد و يا مرغان . و نام مقامى از دوازده مقام موسيقى . و نام سازى . و بسيارى مال و توانگرى و دولت و ثروت و نيكويى حال